inwestycje wodne

Jak poprawić współczynnik retencji w Polsce?

Inwestycje wodne to jedna z metod zwiększania retencji wody, której potrzebujemy jak… kania dżdżu. W osiągnięciu tego celu pomogą zaplanowane na najbliższe lata inwestycje, dzięki którym współczynnik retencji w Polsce ma wzrosnąć dwukrotnie – z 6,5 do ok. 15 proc.

Polska należy do grupy państw zagrożonych deficytem wody. W ostatnich latach deficyt ten i związane z nim zjawisko suszy nasiliły się. Zmiany klimatu i wzrost średniej temperatury prowadzą także do zwiększenia częstotliwości ekstremalnych zjawisk pogodowych. Problem dotyczy wszystkich regionów Polski, także Żywiecczyzny, jednak najgorsza sytuacja panuje w centralnej Polsce, w województwach łódzkim, kujawsko-pomorskim, części województwa wielkopolskiego i lubelskiego. Od czterech lat utrzymuje się tam praktycznie permanentny stan suszy rolniczej. Odpowiedzią na te wyzwania są inwestycje w retencję. Według Wód Polskich, dla prawidłowej gospodarki wodnej należałoby gromadzić około 20% średniorocznego odpływu z rzek. Na tym poziomie kształtuje się średnia europejska dotycząca retencjonowania wody. My na razie przechwytujemy jedynie 6,5 proc. Niezbędne są zatem dalsze kompleksowe działania, których celem jest zwiększenie zasobów wodnych kraju.

Grunt to plan

Na początku 2018 roku powołane zostało Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, którego zadaniem jest gospodarować zasobami wodnymi w tak racjonalny sposób, aby z jednej strony chronić nas przed powodziami, z drugiej zaś zabezpieczyć odpowiednie zasoby wody dla obecnych i przyszłych pokoleń. Nie jest to łatwe zadanie, wszak woda to nie tylko „białe złoto” ale przede wszystkim żywioł. Mając to na uwadze Wody Polskie przystąpiły do realizacji programu podniesienia retencji w Polsce, rozpisanego na lata 2021-2027.Program zakłada połączenie wszelkich dostępnych metod retencjonowania wody: retencję dużą, małą, sztuczną, naturalną oraz meliorację. Zrealizowane mają zostać 94 inwestycje, których koszt to 10-14 mld zł.

Najważniejsze realizowane i planowane projekty wodne w Polsce

Zbiornik retencyjny Wielowieś Klasztorna (woj. wielkopolskie) – Inwestycja planowana przez Wody Polskie na rzece Prośnie, na obszarze, w którym występują największe deficyty wody. W 2018 roku susza rolnicza dotknęła ponad 50 tys. wielkopolskich gospodarstw rolnych. Straty oszacowano na niemal 1,2 mld zł. Głównym zadaniem zbiornika będzie zmagazynowanie blisko 50 mln m3 wody oraz przechwytywanie fal powodziowych.

Innowacyjna przepławka dla ryb na Białej Tarnowskiej (woj. małopolskie) Służy przywróceniu ciągłości ekologicznej rzeki włączonej do obszaru NATURA 2000. Zwiększa ochronę przed powodzią, jednocześnie zapewniając dobre warunki do rozwoju ryb. Wody Polskie wybudują łącznie 19 takich urządzeń na Białej Tarnowskiej.

Stopień wodny Malczyce (woj. dolnośląskie) – Zlokalizowany na prawym brzegu Odry, niedaleko Malczyc. Wieloletni i wieloetapowy projekt, którego budowę rozpoczęto w 1997 roku, zaraz po tzw. „powodzi tysiąclecia”. W maju 2020 roku uruchomiona została śluza, a realizacja całego  kompleksu przewidziana jest na 2023 rok. Głównymi zadaniami stopnia wodnego są: łagodzenie skutków suszy oraz przywrócenie parametrów szlaku żeglugowego do klasy międzynarodowej.

Stopnie wodne Lubiąż i Ścinawa (woj. dolnośląskie) – Kolejne stopnie kaskady Odry i część dużego projektu Odrzańskiej Drogi Wodnej. Oba stopnie będą obiektami wielozadaniowymi – wpłyną na ochronę przeciwpowodziową i ograniczenie skutków suszy. Inwestycje mają także powstrzymać procesy erozyjne w korycie Odry, posłużą do produkcji energii elektrycznej oraz wpłyną na poprawę warunków żeglugowych.